Uyuşturucu Veya Uyarıcı Madde İmal Ve Ticareti Suçu

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu Türk Ceza Kanununun 188. maddesinde düzenlenmiştir.

Maddeye göre;

(1) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı fiilinin diğer ülke açısından ithal olarak nitelendirilmesi dolayısıyla bu ülkede yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın infaz edilen kısmı, Türkiye'de uyuşturucu veya uyarıcı madde ihracı dolayısıyla yapılacak yargılama sonucunda hükmolunan cezadan mahsup edilir.

(3) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.

(4)

a) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid ve türevleri veya bazmorfin olması,

b) Üçüncü fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi, hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(5) Yukarıdaki fıkralarda gösterilen suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır.

(6) Üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır. Ancak, verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.

(7) Uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmi makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye ithal eden, imal eden, satan, satın alan, sevk eden, nakleden, depolayan veya ihraç eden kişi, sekiz yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(8) Bu maddede tanımlanan suçların verilecek ceza yarı oranında artırılır.

1.SUÇLA BİRLİKTE KORUNMAK İSTENEN DEĞER:

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçuyla birlikte korunmak istenen hukuki değer, toplumun sağlıklı bir şekilde yaşama hakkıdır. Bununla birlikte bu suçun oluşması için kişilerin veya toplumun sağlığında bozulma meydana gelmesi gerekmemektedir. Bu nedenle uyuşturucu veya uyarıcı imal ve ticareti suçu soyut tehlike suçu olarak kabul edilebilir.

2. SUÇUN HUKUKİ KONUSU:

Söz konusu suçun konusu 1 ve 3. fıkralarda suçlar açısından suçun konusunu uyuşturucu ve uyarıcı maddeler, 4. fıkrada uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid ve türevleri veya bazmorfin olması oluşturur.

6. fıkrada ise suçun konusunu uyuşturucu veya uyarıcı madde olmamakla birlikte üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde oluşturur.

7. fıkrada ise uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmi makamların iznine bağlı olan maddeler oluşturmaktadır.

3. FAİL:

Fail suçun kanuni tanımında yer alan fiili gerçekleştiren kişidir. Söz konusu suç herhangi bir özellik göstermeyen ve herkes tarafından işlenebilen suçtur.

Bununla birlikte uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde verilecek olan ceza yarı oranında artırılacaktır.

4. MAĞDUR:

Kanundaki yeri bakımından uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu topluma karşı işlenen suçlardan birisi olduğu için bu suçta mağdur toplumun tamamıdır. Toplumu oluşturan her birey bu suçun mağduru olabilir.

5. HAREKET:

Hareket, insan bedeninin faaliyeti olarak tanımlanmakla birlikte söz konusu suçta hareket ise 1.ve 7. fıkrada uyuşturucu ve uyarıcı madde imal, ülkeler arası ticaret ve ülke içerisinde ticaret ile 3 farklı temel hareket düzenlenmiştir.

Söz konusu maddenin 1. fıkrasında uyuşturucu ve uyarıcı madde imal etmek, ihraç etmek veya ithal etmek suçun hareketini oluşturmaktadır.

Maddenin 3.fıkrasında hareket unsurunu ise “satmak, satışa arz etmek, başkalarına vermek, sevk etmek, nakletmek, depolamak, satın almak, kabul etmek, bulundurmak” oluşturur

Aynı suçun 7.fıkrasını oluşturan hareket ise “Uyuşturucu veya uyarıcı etki doğurmamakla birlikte, uyuşturucu veya uyarıcı madde üretiminde kullanılan ve ithal veya imali resmi makamların iznine bağlı olan maddeyi ülkeye “ithal etmek, imal etmek, satmak, satın almak, sevk etmek, nakletmek, depolamak, ihraç etmek” oluşturmaktadır.

Bununla birlikte söz konusu fıkralardaki hareketler seçimlik hareket olup herhangi birinin gerçekleşmesi durumunda bu suç oluşacaktır.

Ancak uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu kanunda düzenlenirken söz konusu hareketler hakkında tanımlama yapılmamıştır.

İmal kavramı, uyuşturucu maddeyi kimyevi tertiplerine uygun olarak fenni usullerine göre meydana getirmek şeklinde tanımlanabilir.

İthal kavramı, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak yurtdışından ülke içerisine sokulmasıdır.

İhraç etmek kavramı ise TCK’ nda düzenlenmemekle birlikte doktrinde farklı tanımlamalara yer verilmiştir. İhraç etmek, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak Türkiye’den ülke dışına çıkarılması şeklinde tanımlanabilecektir.

6. MANEVİ UNSURLAR:

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun 1. fıkrasına düzenlenen suç doğrudan kastla işlenecektir. Failin bu suç konusu olan maddenin uyuşturucu ve uyarıcı madde olduğunu bilmesi, kanun metninde suç olarak hükme bağlanan eylemleri bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir.

Fail suçun konusunu oluşturan maddenin uyuşturucu veya uyarıcı madde olduğunu bilmeden hareket etmesi durumunda kast ortadan kalkacak taksir söz konusu olacaktır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ticareti suçunun taksirle işlenmesi halinde fail cezalandırılmayacaktır.

Diğer yandan maddenin üçüncü fıkrasında yer alan uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden kişi söz konusu suçun oluşabilmesi için failin cezai sorumluluğu doğabilmesi için kasten işlenmesi gerekecektir.

Söz konusu maddenin 6.fıkrasında belirtilen “Üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.” ifadesine yer verilmiştir. Bu sebeple bu fıkradan failin cezalandırılabilmesi için kasten hareket etmesi gerekip, taksirle işlenmesi mümkün değildir.

Anılan maddenin 7. fıkrasında ise yine failin cezai sorumluluğu için kasten işlenen bir suç olmakla birlikte taksirle işlenmesi söz konusu değildir.

7. SUÇA TEŞEBBÜS:

Bir suçta teşebbüsten bahsedebilmek için; suç işleme kastı, işlemeyi kastettiği suçun icrasına başlamış olmak, suçun icrasına elverişli hareketlerle başlamış olmak, suçun failin elinde olmayan nedenlerden ötürü tamamlanamamış olması şartları aranır.

Söz konusu maddenin 1. fıkrasında düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde imal suçunda teşebbüs söz konusu olabilmesi için elde edilen maddeler uyuşturucu ve uyarıcı imaline elverişli, madde imali için icra hareketlerine başlanılmış ve fakat uyuşturucu veya uyarıcı madde elde edilememiş ise teşebbüs aşamasında kalmış imal suçundan bahsedilecektir.

Bununla birlikte doğal koşulların uygun olmaması, imali gerçekleştirecek kişinin acemiliği gibi sebeplerden ya da failden kaynaklanmayan başkaca nedenlerden dolayı uyuşturucu ve uyarıcı imalinin gerçekleştirilemediği durumlarda teşebbüs aşamasında kalmış imal suçu söz konusu olacaktır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ithal suçunun oluşabilmesi için, gümrük kapısı olmayan yerlerde ülkeye uyuşturucu veya uyarıcı madde sokulması durumunda; kara sınırı bakımından kara sınırından ülkeye girdiği anda, hava sınırı bakımından Türkiye’nin hava sahasına girildiği anda, denizden getirildiğinde ise Türkiye karasularına girildiği anda ithal suçu tamamlanmış sayılacaktır.

Diğer yandan doktrindeki bazı görüşlere uyuşturucu veya uyarıcı madde ithal etme suçunda teşebbüs mümkün değildir. Çoğunluk başka görüşlere göre ise failin, gümrükte gizlediği uyuşturucu veya uyarıcı maddenin, henüz Türkiye’ye giriş yapmadan gümrük işlemlerinin gerçekleştirildiği sırada yakalanması halinde; fail somut olaya göre değerdirilecek olup uyuşturucu veya uyarıcı madde ithal suçuna teşebbüsten yargılanacaktır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde ihraç suçunda ise uyuşturucu veya uyarıcı maddenin Türkiye’den yurt dışına çıkartılacak yere getirilmesi, çıkarılacağı gümrük alanına sokulması, gümrük kapısından çıkış yapılmadan suça konu maddenin gümrük görevlilerinden gizlenmesi veya gümrük kapısındaki yetkililere failin kendisinde uyuşturucu veya uyarıcı madde bulunmadığına ilişkin beyanda bulunmasından sonra ve fakat Türkiye sınırı geçilmeden söz konusu maddelerin tespiti halinde ihraç suçuna teşebbüsten bahsedilecektir.

Maddenin 3. fıkrasında düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri satma suçu bakımından pazarlık ya da satmak için bir takım antlaşmalar yaparken yakalanması veya suça konu olan maddenin teslimi sırasında failden kaynaklanmayan bir engelin oluşması durumunda teşebbüs söz konusudur.

TCK’nın 188. maddesinin 3. fıkrasında yer alan başkalarına verme suçunun tamamlanmış olması için, suça konu olan maddenin başkasının eline geçmiş olması gerekmektedir. Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi başkalarına vermek için gereken icrai hareketlere başlanmış ancak suça konu olan maddenin failin kendisinden kaynaklanmayan nedenlerden ötürü bir başkasına verilememesi/teslim edilememesi durumunda teşebbüs aşamasında kalmış başkalarına verme suçu söz konusu olacaktır.

Bununla birlikte yine bu maddenin 3. fıkrasında düzenlenen başkalarına verme suçunun  teşebbüse söz konusu olması için, suça konu olan maddenin devrini başkasına vermek konusunda anlaşmaya varan failin, henüz başkasına vermeyi gerçekleştirmeden üzerinde madde ile yakalanırsa teşebbüs aşamasına kalmış başkasına verme suçundan oluşacaktır.

Yine aynı maddede anılan sevk etme suçunun, işlemeye yönelik icrai hareketlere başlanmasından sonra ve fakat sevke konu olan uyuşturucu veya uyarıcı maddenin sevk edileceği yere ulaşmadan bir engel durumun çıkması halinde; teşebbüs halinde kalmış sevk etme suçu oluşacaktır.

Maddede düzenlenen nakletme suçunu işlemeye yönelik icra hareketlerine başlandıktan ve fakat uyuşturucu veya uyarıcı madde nakledileceği yere ulaşmadan bir engel durumun çıkması halinde teşebbüs aşamasında kalmış nakletme suçu oluşacaktır.

Söz konusu suçun 3. fıkrasında düzenlenen depolama suçunun uyuşturucu veya uyarıcı maddenin depolanması için teslim alınması ancak failin elinde olmayan nedenlerden dolayı depolanamaması ya da malın teslim alınmadan failin yakalanması ihtimallerinde teşebbüs aşamasında kalmış depolama suçundan bahsedilecektir.

Aynı fıkrada düzenlenen satın alma suçunda ise suça ilişkin icra hareketlerine başlanıp elde olmayan nedenlerle suça konu olan maddenin alıcıya teslim edilememesi, teslim sırasında maddenin alıcı failin eline geçmeden uyuşturucu veya uyarıcı madde ile birlikte alıcının yakalanması, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin teslim alınması durumunda bir engelle karşılaşılması halinde teşebbüs aşamasında kalmış satın alma suçu  söz konusu olacaktır.

Fıkrada düzenlenen kabul etme suçunun oluşması için gerekli olan icra hareketlerine başlanıp suça konu olan maddenin devralınması için gerekli hazırlıklar yapılırken bir engelle karşılaşılması, devralma için gerekli hazırlık hareketleri tamamlanarak uyuşturucu veya uyarıcı maddenin teslimi sırasında engelle karşılaşılması hallerinde teşebbüs aşamasında kalmış kabul etme suçu oluşacaktır.

8. SUÇA İŞTİRAK

Söz konusu maddede suça iştirakten bahsetmek için, birden çok failin bulunması, kasten işlenebilen bir suçun olması, suçun en azından teşebbüs aşamasında kalmış olması, iştirak iradesinin bulunması, suça katılanlar tarafından gerçekleştirilen hareketlerin nedensel katkı sağlaması, suçun icrai hareketlerine başlanmış olması,  kararlaştırılan suçun işlenmiş olması gerekmektedir.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda iştirak için, suça konu olan uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin imal ve ticaretini yapmak üzere birden fazla kişinin bir araya gelerek suça ilişkin icra hareketlerini gerçekleştirmeleri gerekmektedir.

Diğer taraftan maddenin 5. fıkrasında yer alan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hali nitelikli hal olarak düzenlenmiş olup, bu durumda fail daha ağır şekilde cezalandırılacaktır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarının, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde nitelikli hal oluşacak fail daha ağır cezalandırılacaktır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunu işlemek üzere bir başkasını araç olarak kullanan kişi ise; dolaylı fail olarak sorumlu tutulacaktır.

9. SUÇUN NİTELİKLİ HALLERİ

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun nitelikli halini söz konusu olması için;

● Uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması,

● Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin eroin, kokain, morfin, sentetik, kannabinoid ve türevleri veya bazmorfin olması,

● Söz konusu suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi,

● Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi,

● Tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde,

Söz konusu suçun nitelikli hali oluşmakla birlikte verilecek olan ceza artırılır.

10. YARGILAMA USULÜ

● Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu şikâyete bağlı olmayıp resen kovuşturulan suçlardandır.

● Söz konusu suç uzlaşmaya tabi değildir.

● Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda görevli ve yetkili mahkeme ise suçun işlendiği yer Ağır Ceza Mahkemesidir.

● TCK 188/1’in uygulanması söz konusu ise verilecek ceza, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve iki bin günden yirmi bin güne kadar adlî para cezasıdır.

TCK 188/3’ün uygulanması söz konusu ise verilecek ceza, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adlî para cezasıdır.

TCK 188/7’nin uygulanması söz konusu ise verilecek ceza sekiz yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adlî para cezasıdır.