Vatandaşlık Kazanımı

TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI

Hukuk sistemimizde vatandaşlığın kazanılması yolları 5091 sayılı Türk Vatandaşlığı kanununda düzenlenmiştir. Buna göre Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen kişilerin kanunda belirtilen şartları sağlaması gerekir. Kişinin bu şartları sağlaması durumunda vatandaşlığı kazanması kesinlik arz etmeyip bu konuda Bakanlığımıza geniş takdir yetkisi tanınmıştır.  . Türk vatandaşlığının kazanılması yolları ikiye ayrılır: Aslen kazanma ve sonradan kazanma.

1) ASLEN KAZANMA HALLERİ

Aslen vatandaşlık kazanımı halinde kişiler herhangi bir makamın iznine ihtiyaç duymaz ve  doğum halinde vatandaşlık kendiliğinden kazanılır. Yani vatandaşlığın kazanımında çocuğun yahut başka bir kişinin iradesine ihtiyacı yoktur.

Aslen kazanma halinde iki esas benimsenmiş olup bunlar soy bağı ve toprak esasıdır. Soy bağı esasında kişinin vatandaşlık kazanması ana ve babasından kaynaklıdır. Bu bağlamda çocuğun soy bağı ile bağlı olduğu ana ve/veya baba hangi devlete vatandaşlık bağıyla bağlı ise çocuk bu vatandaşlığı doğum anından itibaren kazanır.

Çocuğun evlilik birliği içerisinde doğması ihtimalinde ana ve babadan herhangi birinin Türk vatandaşı olması halinde çocuk da vatandaşlığı resen kazanacaktır. Annenin Türk vatandaşı olması halinde çocuğun evlilik içinde veya dışında doğmasının bir etkisi olmayıp çocuk Türk vatandaşlığını kazanacaktır. Eğer ki çocuk evlilik birliği içerisinde doğmayıp Türk vatandaşı baba ve yabancı bir anadan doğduysa çocuğun vatandaşlığı kazanabilmesi için  baba ile  arasında soy bağının kurulup kurulmadığına bakılır. Baba ile soy bağı kurulduysa çocuk doğumdan itibaren vatandaşlığı kazanacaktır.

Aslen kazanmada ikinci esas toprak esasıdır. Bu esasa göre Türkiye'de doğan ve yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk; doğumdan itibaren Türk vatandaşı sayılacaktır. Toprak esası vatansız olma durumunu önlemek için kabul edilmiş olup Türk Hukukuna göre vatandaşlığın kazanımı için tek başına yeterli değildir.

2) SONRADAN KAZANMA HALLERİ

Kişilerin doğum esasına göre dayanmayıp, doğumdan sonraki hallere dayanan durumlarda karşımıza çıkar. Bu haller:

● Yetkili makam kararıyla kazanma,

● Evlat edinilme yoluyla kazanma,

● Seçme hakkının kullanılması yoluyla kazanma,

● Evlenme yoluyla kazanma

● İstisnai yolla kazanma halleridir.

A) YETKİLİ MAKAM YOLUYLA KAZANILMASI

Yetkili makam yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılmasında sadece kişinin isteği yeterli olmayıp bunun yanında yetkili makamların da takdir yetkisi söz konusudur. Bu takdir yetkisinin hukuki sınırlar çerçevesinde kullanılması gerekmektedir. Bu sınırların ise, kamu yararı, eşit davranma ve gerekçelendirilebilme ilkelerine göre belirlenmesi gerekir.

B) EVLAT EDİNİLME YOLUYLA TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI

 Bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ve ergin olmayan kişi, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla, karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir. Kişi eğer vatandaşlığı kazandıktan sonra herhangi bir sebeple evlatlık ilişkisi son bulmuş ise kazanmış olduğu vatandaşlık korunur yani bu kişi halen Türk vatandaşıdır. Evlat edinilen kişinin ergin olması durumunda ise bu yola başvurulmayıp genel yolla kazanılması öngörülmüştür.

C) SEÇME HAKKININ KULLANILMASI YOLUYLA

Çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden ana veya babalarına bağlı olarak vatandaşlığını kaybetmiş olan kişiler, ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde Türk vatandaşlığını kazanmak üzere yazılı bildirimde bulunma şartıyla, seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığını kazanabilirler.

D) EVLENME YOLUYLA KAZANILMASI

Bir Türk vatandaşı ile evlilik, doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz. Aynı zamanda kişinin Türk vatandaşıyla en az 3 yıldan beri evli olması ve evliliğinin halen devam etmesi gerekir.

Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan yabancılar, evlenmenin butlanına karar verilmesi halinde evlenmede iyi niyetli iseler Türk vatandaşlığını korurlar.

E) İSTİSNAİ YOLLA TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI

Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen kişiler Cumhurbaşkanlığı kararınca Türk vatandaşlığını kazanabilirler.

Kanunda bu kişilerin dışında

● TVK madde 31/j bendi gereği ikamet izni alanlar ile

● Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve

● Bunların yabancı eşi,

● Kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu,

● Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler ve

● Göçmen olarak kabul edilen kişiler yine Cumhurbaşkanlığı kararıyla Türk vatandaşlığını kazanabilirler.

Yukarıdaki saydığımız kişilerin Türk vatandaşlığını kazanabilmesi için milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali olmaması gerekmektedir.

Yine istisnai yolla vatandaşlığın kazanılmasında en az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında Türk bankalarına para yatırılması ve bu paranın aynı bankada en az 3 yıl tutulması şartıyla Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığının kazanılması mümkündür.

Yine yönetmelikte belirtilen başka bir yola göre en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki taşınmazın satın alınması ve tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koydurulması şartıyla Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığın kazanılabilmesi mümkündür.

KKTC VATANDAŞLARININ TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAZANMASI

Kuzey Kıbrıs Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan kişiler, Türk vatandaşı olmak istediklerini yazılı olarak beyan ettikleri takdirde, Türk vatandaşlığını Bakanlık kararı ile kazanırlar.